Het gebruik van kunstmatige intelligentie in de advocatuur krijgt steeds meer aandacht van de rechtspraak. Waar rechters eerder volstonden met een waarschuwende opmerking wanneer zij vermoedden dat een advocaat ChatGPT of een vergelijkbaar systeem had gebruikt, zet een kantonrechter van de rechtbank Oost-Brabant nu een volgende stap. In een recente zaak verlangt hij formeel uitleg van een advocaat die onjuiste ECLI-verwijzingen had opgenomen in haar processtuk.
Deze ontwikkeling raakt direct aan de professionele standaard binnen de advocatuur.
Onjuiste ECLI-verwijzingen in huurzaak
De kwestie speelde in een huurzaak over vermeende woonfraude. De woningcorporatie vorderde ontbinding van de huurovereenkomst omdat de huurder de sociale huurwoning niet zelf zou bewonen en daarnaast meerdere koopwoningen bezat.
De advocaat van de gedaagde diende een akte rectificatie conclusie van antwoord in waarin zij verschillende verwijzingen naar rechtspraak introk, omdat deze na controle “niet traceerbaar bleken”. De kantonrechter stelde vast dat één van de acht genoemde ECLI-nummers niet bestond en dat de overige uitspraken over geheel andere onderwerpen gingen, waaronder een echtscheidingsbeschikking en een strafzaak.
Opvallend was dat bij de rectificatie geen correcte vervangende verwijzingen werden aangevoerd.
Vermeend gebruik van een AI-systeem
De rechter had de onjuiste verwijzingen graag besproken tijdens de mondelinge behandeling, mede omdat in een andere zaak een vergelijkbare situatie was ontstaan. De advocaat verscheen echter niet ter zitting. Haar cliënt was wel aanwezig en verklaarde dat zijn advocaat gebruik had gemaakt van een “systeem” waardoor de verwijzingen niet bleken te kloppen. Of het om ChatGPT of een andere AI-tool ging, wist hij niet.
In zijn tussenuitspraak schrijft de kantonrechter dat hij sterk de indruk heeft dat delen van het processtuk door een AI-tool zijn opgesteld zonder dat de aangehaalde jurisprudentie is gecontroleerd. Indien dat inderdaad het geval is, kwalificeert hij dit als kwalijk. Het schaadt de belangen van de cliënt en kan de wederpartij op het verkeerde been zetten.
Hoewel de rechter het te ver vindt gaan om de volledige conclusie van antwoord buiten beschouwing te laten, sommeert hij de advocaat wel om binnen zes weken bij akte uitleg te geven over het vermeende AI-gebruik en over diverse inhoudelijke punten.
Toezicht op AI-gebruik neemt toe
Deze zaak staat niet op zichzelf. Het Dekenberaad heeft aangekondigd actief toezicht te houden op het gebruik van AI binnen de advocatuur. Inmiddels hebben meerdere advocaten een waarschuwing gekregen wegens onjuist gebruik van kunstmatige intelligentie. In sommige gevallen werd zelfs een verplichte AI-cursus opgelegd.
De kern van de kritiek is steeds dat door AI gegenereerde teksten zonder voldoende controle zijn overgenomen in processtukken. Wat overtuigend oogt, blijkt bij controle niet te bestaan of inhoudelijk niet relevant te zijn.
AI kan een nuttig hulpmiddel zijn bij het structureren van argumenten of het samenvatten van informatie. Maar de professionele verantwoordelijkheid blijft volledig bij de advocaat liggen.
Deskundigheid en controle blijven essentieel
Deze ontwikkeling raakt aan kernwaarden als deskundigheid, integriteit en professionaliteit. Rechters laten steeds duidelijker blijken dat zij slordigheden die mogelijk voortkomen uit ongecontroleerd AI-gebruik niet accepteren.
De juridische praktijk digitaliseert in hoog tempo. Efficiëntie is belangrijk, maar mag nooit ten koste gaan van kwaliteit en betrouwbaarheid. Dat geldt niet alleen voor processtukken, maar ook voor de uitvoering van ambtshandelingen, betekeningen en executietrajecten.
Fouten in een processtuk worden zichtbaar in de rechtszaal. Fouten in de uitvoering kunnen net zo schadelijk zijn voor de positie van uw cliënt.
Digitale efficiëntie mét professionele waarborgen
Met FORES schakelt u snel en veilig ervaren gerechtsdeurwaarders in die werken volgens de actuele wet- en regelgeving. U behoudt overzicht, bewaakt termijnen en weet zeker dat de uitvoering zorgvuldig en professioneel plaatsvindt.
Digitale ondersteuning is waardevol, mits deze wordt gecombineerd met controle, vakmanschap en verantwoordelijkheid. Start nu met FORES en ervaar zelf de voordelen. Maak vandaag nog uw account aan.
